جرم نسوز ریختنی چیست؟ معرفی انواع جرم‌های نسوز بی‌شکل، خواص و کاربردها

جرم نسوز ریختنی یا Castable Refractory یکی از مهم‌ترین انواع مواد نسوز بی‌شکل است که برای ایجاد پوشش و لایه‌های مقاوم در برابر دمای بالا، شوک حرارتی، سایش و عوامل شیمیایی در تجهیزات صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برخلاف آجرهای نسوز که به‌صورت قطعات شکل‌دار تولید می‌شوند، جرم‌های نسوز ریختنی به‌صورت مخلوط خشک عرضه شده و پس از اختلاط با مقدار مشخصی آب یا سیستم چسباننده، در محل موردنظر ریخته، متراکم یا پمپ می‌شوند.

شرکت سرام یار با بهره‌گیری از دانش فنی در زمینه مواد سرامیکی و نسوز، جرم‌های نسوز ریختنی با درصد آلومینای متغیر و در ۷ گرید دمایی از ۱۲۰۰ تا ۱۷۰۰ درجه سانتی‌گراد تولید می‌کند. این محصولات بر اساس شرایط کاری و دمای سرویس، در فرمولاسیون‌های مختلف قابل طراحی و تولید هستند.

جرم‌های نسوز بی‌شکل:

جرم‌های نسوز بی‌شکل یا Monolithic Refractories / Unshaped Refractories برخلاف آجرهای نسوز، پیش از مصرف به شکل نهایی قطعه تولید نمی‌شوند. این مواد در محل مصرف نصب شده و پس از خشک شدن و در بسیاری موارد پس از گرم شدن و پخت، ساختار نسوز موردنظر را ایجاد می‌کنند.

مهم‌ترین انواع مواد نسوز بی‌شکل عبارت‌اند از:

۱. جرم‌های نسوز ریختنی

برای ریخته‌گری و ایجاد پوشش‌های نسوز در کف، دیواره، سقف و بخش‌های مختلف کوره‌ها و تجهیزات حرارتی استفاده می‌شوند.

۲. جرم‌های کم‌سیمان و فوق‌کم‌سیمان

در این محصولات مقدار سیمان یا چسباننده هیدرولیکی کاهش یافته و با استفاده از طراحی دقیق دانه‌بندی و افزودنی‌ها، می‌توان به تراکم بالا، تخلخل کمتر و خواص مکانیکی و دمایی مناسب‌تر دست یافت.

۳. جرم‌های نسوز عایق

این جرم‌ها با هدف کاهش انتقال حرارت و کاهش اتلاف انرژی طراحی می‌شوند و معمولاً دارای تخلخل بالاتر و چگالی پایین‌تر نسبت به جرم‌های متراکم هستند.

۴. جرم‌های کوبیدنی

برای نصب با روش کوبش مکانیکی مورد استفاده قرار می‌گیرند و در ساخت پوشش برخی کوره‌ها و تجهیزات صنعتی کاربرد دارند.

۵. جرم‌های پاشیدنی یا گانینگ

برای تعمیر، بازسازی یا اجرای سریع پوشش‌های نسوز با استفاده از تجهیزات پاشش طراحی می‌شوند.

۶. ملات‌های نسوز

برای اتصال آجرهای نسوز، پر کردن درزها و انجام برخی تعمیرات مورد استفاده قرار می‌گیرند.

کاربرد جرم نسوز ریختنی

جرم‌های ریختنی نسوز به دلیل قابلیت اجرا در محل و امکان ایجاد پوشش یکپارچه، در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند.

از جمله مهم‌ترین کاربردها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کوره‌های ذوب و نگهداری فلزات
• صنایع فولاد و ریخته‌گری
• کوره‌های عملیات حرارتی
• کوره‌های صنایع آلومینیوم و فلزات غیرآهنی
• کوره‌های صنعتی و حرارتی
• کف و دیواره کوره‌ها
• سقف و بخش‌های داغ تجهیزات حرارتی
• اطراف مشعل‌ها و نواحی تحت شار حرارتی بالا
• کانال‌ها و مسیرهای عبور مواد داغ
• تجهیزات انتقال و نگهداری مواد در دمای بالا
• صنایع سیمان و آهک
• صنایع شیشه
• صنایع سرامیک
• بویلرها و تجهیزات احتراقی
• برخی تجهیزات صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
• تعمیر و بازسازی پوشش‌های نسوز آسیب‌دیده

اهمیت خشک‌کردن جرم نسوز ریختنی

یکی از مراحل بسیار مهم پس از اجرای جرم ریختنی، عمل‌آوری و خشک‌کردن کنترل‌شده است.

جرم ریختنی پس از اختلاط دارای مقدار مشخصی آب یا رطوبت است. اگر پوشش با سرعت نامناسب گرم شود، آب موجود در ساختار می‌تواند به بخار تبدیل شده و فشار داخلی ایجاد کند. در صورت خروج نامناسب بخار، احتمال ایجاد ترک، پوسته‌شدن یا حتی تخریب شدید پوشش وجود دارد.

بنابراین پس از اجرای جرم، باید فرآیند خشک‌کردن و اولین گرم‌کردن بر اساس ضخامت پوشش، نوع جرم، میزان رطوبت و دستورالعمل فنی محصول انجام شود.

جرم‌های نسوز ریختنی سرام یار؛ راهکاری برای دماهای مختلف صنعتی

سرام یار با ارائه جرم‌های نسوز ریختنی در ۷ گرید دمایی ۱۲۰۰، ۱۲۵۰، ۱۵۰۰، ۱۵۵۰، ۱۶۰۰، ۱۶۵۰ و ۱۷۰۰ درجه سانتی‌گراد و امکان طراحی فرمولاسیون با درصد آلومینای متغیر، مجموعه‌ای از راهکارهای نسوز را برای کاربردهای مختلف صنعتی ارائه می‌دهد.

هدف در طراحی این محصولات، دستیابی به ترکیبی متناسب از مقاومت حرارتی، استحکام، پایداری ابعادی، مقاومت شیمیایی و قابلیت اجرای مناسب است.

برای انتخاب گرید مناسب، شرایط کاری تجهیز و الزامات موردنظر بررسی و محصول متناسب با کاربرد پیشنهاد می‌شود.